**Czasownik** (ang. verb) to jedna z głównych części mowy, która nazywa **czynności, stany lub zdarzenia**.
Jest to słowo, które odpowiada na pytania:
* **Co robi?** (np. biega, czyta, je)
* **Co się z nim dzieje?** (np. rośnie, starzeje się)
* **W jakim jest stanie?** (np. śpi, leży, jest)
**Główne cechy czasownika w języku polskim:**
1. **Odmienia się przez osoby, liczby i czasy:**
* **Osoba:** (ja) czytam, (ty) czytasz, (on/ona/ono) czyta, (my) czytamy, (wy) czytacie, (oni/one) czytają.
* **Liczba:** pojedyncza (czytam), mnoga (czytamy).
* **Czas:** teraźniejszy (czytam), przeszły (czytałem/czytałam), przyszły (będę czytał/przeczytam).
2. **Posiada rodzaj (w czasie przeszłym i przyszłym złożonym):**
* Rodzaj męski: **czytał**
* Rodzaj żeński: **czytała**
* Rodzaj nijaki: **czytało** (np. dziecko czytało)
* W liczbie mnogiej: rodzaj męskoosobowy (oni **czytali**) i niemęskoosobowy (one **czytały**).
3. **Występuje w różnych trybach:**
* **Tryb oznajmujący:** (coś się dzieje naprawdę) czytam, czytałbym
* **Tryb rozkazujący:** (coś nakazujemy) czytaj!
* **Tryb przypuszczający:** (coś mogłoby się wydarzyć) czytałbym/czytałabym
4. **Ma aspekt (dokonany i niedokonany):**
* **Aspekt niedokonany:** czynność niedokończona, trwająca, powtarzająca się (np. **czytać** – czytam codziennie).
* **Aspekt dokonany:** czynność zakończona, jednorazowa (np. **przeczytać** – przeczytam książkę).
5. **Może występować w stronie (czynnej, biernej, zwrotnej):**
* **Strona czynna:** podmiot wykonuje czynność (np. **Kot zjadł mysz**).
* **Strona bierna:** podmiot jest odbiorcą czynności (np. **Mysz została zjedzona przez kota**).
* **Strona zwrotna:** czynność odnosi się do samego podmiotu (np. **Myję się**).
**Przykłady czasowników w zdaniach:**
* Dzieci **bawią się** w parku. (czynność)
* Wczoraj **czytałem** ciekawą książkę. (czynność)
* On **jest** bardzo zmęczony. (stan)
* Zaczął **padać** deszcz. (zdarzenie)
* Jutro **pojedziemy** w góry. (czynność)
Czasownik jest zazwyczaj najważniejszą częścią zdania, ponieważ często tworzy jego orzeczenie i określa, co dzieje się z podmiotem lub co podmiot robi.